URZADZENIA DO ODSTRASZANIA ZWIERZĄT UOZ-1 DLA LINII KOLEJOWYCH O DUŻYCH PRĘDKOŚCIACH RUCHU POCIĄGÓW
Zwierzęta
żyjące w warunkach naturalnych nigdy nie traktowały pociągów poruszających
się po torze kolejowym jako swoich naturalnych wrogów. Przyzwyczaiły się
do emitowanych przez nie hałasów i przyjęły je z czasem jako stały element
swojego środowiska. Bezpośrednie zagrożenie wykrywane jest dopiero po pojawieniu
się obiektu, czyli nadjeżdżającego pociągu w odległości mniejszej niż tzw.
dystans ucieczki. Ponieważ pociąg porusza się z prędkością wielokrotnie
przekraczają wartości, z jakimi spotykają się zwierzęta w warunkach normalnego
życia w lesie, na polach czy łąkach, czas na podjęcie decyzji o ucieczce
skraca się wtedy do wielkości nie dającej żadnej szansy na uniknięcie zderzenia.
Dla przeciwdziałania występowaniu opisanego zjawiska opracowano
w warszawskiej firmie NEEL nowatorskie i unikalne w skali światowej rozwiązanie
- urządzenia odstraszania zwierząt od toru kolejowego typu UOZ-1,
wykorzystujące zaprogramowane genetycznie naturalne mechanizmy lękowe istniejące
u wszystkich zwierząt. Bazują one na najważniejszym ze wszystkich instynktów,
jakim jest instynkt samozachowawczy.
Urządzenia te mają za zadanie przeciwdziałać migracji dużych ssaków
przez tory kolejowe bezpośrednio przed przejazdem pociągu, zmniejszając
do minimum straty w populacji tych zwierząt powodowane zderzeniem z szybko
nadjeżdżającym pociągiem, przy jednoczesnym braku ograniczeń w swobodnym
przemieszczaniu się w ich obszarach żerowania i rozrodu.
Do
odstraszania zastosowano sygnały akustyczne, emitowane poprzez
urządzenia bezpośrednio przed przejazdem pociągu. Wykorzystano sekwencje
naturalnych dźwięków istniejących w przyrodzie, które łącznie tworzą tzw.
"atrapę bodźców kluczowych", czyli zestaw bodźców o najwyższym
priorytecie w zakresie wyzwalania mechanizmów lękowych u zwierząt. Stanowią
logicznie skonstruowany i zrozumiały dla zwierząt przekaz informacji o bezpośrednim
zagrożeniu życia, zakończony przejazdem pociągu. Efektem końcowym ma być
powiązanie dwóch zjawisk, mające doprowadzić do wyuczenia nowych odruchów
warunkowych.
W porównaniu do stosowanego powszechnie w krajach Europy Zachodniej ograniczania
dostępu do torowisk linii kolejowych o podwyższonych i dużych prędkościach
jazdy pociągów poprzez ogrodzenie ich wysoką siatką oraz budowę pod- i nadziemnych
przejść dla zwierząt, zaproponowana metoda ochrony zwierząt posiada dwie
bardzo istotne zalety. Pierwszą z nich jest całkowity brak
ograniczeń w swobodnym przemieszczaniu się zwierząt w ich obszarach
żerowania i rozrodu, a drugą nieporównywalnie niższy koszt inwestycji.
Odstraszacze montowane są przy torze kolejowym w miejscach stałych tras
przemieszczania się zwierząt, co ok. 70m naprzemiennie, po obu stronach
torowiska. Obudowa koloru szarego ma kształt walca o wymiarach 110 x 30
cm i wykonana została z kompozytów epoksydowo-szklanych. Urządzenia
typu UOZ-1 zostały zainstalowane na zmodernizowanym z wykorzystaniem funduszy
UE odcinku linii kolejowej E20 pomiędzy Mińskiem Mazowieckim a Siedlcami.
Badania skuteczności wykonane przez Instytut Badawczy Leśnictwa w okresie
zimy 2004/2005 wykazały, że zarówno dzikie roślinożerce (jelenie, sarny,
dziki i zające) jak i drapieżniki (lisy) oraz ptaki (sójki) prawidłowo odczytują
znaczenie zastosowanych "bodźców kluczowych" informujących o wystąpieniu
zagrożenia, a jednocześnie nie rezygnują z przebywania w pobliżu odcinka
linii kolejowej z zainstalowanymi urządzeniami UOZ-1.
URZADZENIA DO ODSTRASZANIA ZWIERZĄT UOZ-1 - film prezentacyjny (wersja Low
Quality, wersja do bezpośredniego obejrzenia na stronie - 6 MB)
Prawa autorskie do filmu "Kolej chroni zwierzęta"
zastrzeżone dla PKP Polskie Linie Kolejowe
S.A.
URZADZENIA
DO ODSTRASZANIA ZWIERZĄT UOZ-1
- ulotka w formacie .pdf (2,6 MB)
